مصرف مکمل ها، چرا و چگونه؟

مصرف مکمل ها، چرا و چگونه؟
بیشتر انسان ها در طول زندگی خود از قرصهای ویتامین ، مولتی ویتامینها و مکملهای غذایی استفاده می کنند. اما آیا می دانید نیاز روزانه بدن ما به این ویتامینها و مکمل ها چقدر و چگونه است؟این نوشتار سعی دارد شما را در این خصوص اگاه تر سازد.


میزان جذب مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی به نیازهای بدن بستگی دارد. برای مثال، زنان و کودکان در حال رشد نسبت به مردان بزرگسال به کلسیم و آهن بیشتری نیازمندند و این مواد را بیشتر جذب می‌کنند. میزان جذب این مکمل‌ها همچنین به شکل شیمیایی ویتامین یا ماده معدنی و اسیدی یا قلیایی بودن محیط دستگاه گوارش در هنگام جذب آن بستگی دارد. به عنوان مثال، محیط اسیدی معده حلالیت کلسیم و آهن را در غذا افزایش می‌دهد و به افزایش جذب آنها کمک می‌کند. در مقابل، در افراد مبتلا به کاهش تولید اسیدمعده یاافرادی که داروهای ضداسید مصرف می‌کنند، جذب کلسیم و آهن کاهش می‌یابد.


حداکثر مقدار مجاز روزانه  افرادی که باید از این مکمل‌ها استفاده کنند توسط متخصصین تشریح می شود.
امروزه در سراسر دنیا، تحقیقات متعدد ی در مورد مصرف صحیح مکمل ها انجام شده است. با این حال، تمام متخصصان تغذیه براین باورند که مصرف مکمل ها تنها راه حل موجود نیست. به عبارت دیگر، هیچ فردی نباید مصرف مواد غذایی تازه و مورد نیاز بدن را کنار بگذارد و برای تامین نیازهایش فقط به استفاده از مکمل ها روی آورد. لازم به ذکر است که قرص های کلسیم جای لبنیات را نمی گیرد.


مکمل کلسیم

خیلی ها تصور می کنند اگر روزی چند عدد از قرص های کلسیم را بخورند، مشکل شان به طور کلی حل می شود، هیچ وقت دچار پوکی استخوان نخواهند شد و کمبودی از این نظر نخواهند داشت.
درست است که شیر منبع خوبی برای تامین کلسیم به حساب می آید، اما نباید این نکته را نادیده بگیریم که همراه با مصرف یک لیوان شیر، علاوه بر دریافت کلسیم از مواد مغذی دیگری مانند فسفر، ویتامین ب-2 و پروتئین نیز استفاده خواهیم کرد. 
بنابراین هیچ وقت با مصرف یک قرص کلسیم نمی توانیم تمام خواص موجود در شیر را دریافت کنیم و به همین دلیل نیز هیچ زمانی قطع مصرف مواد غذایی و مصرف مکمل ها به تنهایی توصیه نمی شود بنابر این فقط گاهی باید از مکمل ها استفاده کنیم.

 

 

مصرف ویتامین ها و املاح در شرایط خاصی می تواند بسیار مفید و موثر باشد، اما هر یک از افراد در موقعیت های  اختصاصی خودشان باید براساس نظر پزشک معالج یا متخصص تغذیه از مکمل ها کمک بگیرند تا نیازشان تامین شود.
مثالی در این رابطه وجود دارد: کسانی که دچار کم خونی فقر آهن هستند، با مصرف مقادیر زیاد گوشت، حبوبات و آجیل که منبع خوبی از آهن به حساب می آید نیز نمی توانند بیماری شان را درمان کنند. بنابراین در این شرایط حتما باید براساس نظر پزشک از مکمل ها و قرص های مورد نیاز کمک بگیرند تا مشکل برطرف شود. لذا گاهی نمی توانیم با مصرف مواد غذایی نیاز بدن را تامین کنیم و ناچار هستیم از مکمل ها استفاده کنیم. از طرف دیگر مصرف مکمل ها فقط با نظر پزشک صورت می گیرد.
 
مکمل روی
به هیچ عنوان نباید مکمل ها را خودسرانه و بدون تجویز پزشک یا متخصص تغذیه مصرف کنید، چراکه استفاده از مکمل ها نیز می تواند عوارضی دربرداشته باشد. به عنوان نمونه افراد زیادی برای درمان و کنترل ریزش مو از مکمل های روی استفاده می کنند و باور دارند این مکمل برای حل مشکل شان مفید است. گروهی هم هستند که می خواهند فرزندشان قد بلندی داشته باشد و فکر می کنند خوردن مکمل های روی به رشد قدی آنها کمک خواهد کرد. غافل از این که که مصرف بی رویه و بیش از حد مجاز مکمل روی می تواند با ایجاد اختلال در جذب آهن، موجب بروز کم خونی و فقر آهن شود. بنابراین کودکانی که بدون تجویز پزشک از این مکمل ها استفاده می کنند، بخصوص زمانی که خودشان هم زمینه کم خونی و فقر آهن را داشته باشند، مشکل شان تشدید خواهد شد. مصرف مکمل کلسیم نیز در صورتی که فرد دچار کمبود کلسیم نباشد، همین وضع را ایجاد خواهد کرد و می تواند موجب بروز اختلال در جذب آهن و در نتیجه کم خونی و فقر آهن شود. بنابر این مصرف خودسرانه مکمل آهن خطرناک است


 مکمل آهن

خیلی ها بدون نظر پزشک، هر وقت احساس کنند لازم است، از مکمل های حاوی آهن استفاده می کنند و تصور می کنند این کار به نفع شان است. متاسفانه بعضی از پزشکان هم بدون بررسی دقیق و انجام آزمایش های لازم مصرف این مکمل ها را توصیه می کنند. مصرف خودسرانه مکمل آهن نه تنها مفید نخواهد بود که حتی ممکن است مضر نیز باشد.
آهن اضافی در بدن باعث ایجاد نقص سیستم ایمنی می شود و احتمال عفونت را افزایش می دهد. بنابراین برای کودکانی که بی رویه به آنها قرص و شربت آهن داده می شود، احتمال سرماخوردگی، عفونت های دستگاه تنفسی، اسهال و عفونت های گوارشی بسیار بیشتر می شود. همچنین، مصرف زیاد آهن می تواند رادیکال های آزاد را نیز در بدن افزایش دهد (رادیکال آزاد ماده ای است که می تواند سلول ها را سرطانی کند)
رادیکال آزاد احتمال ایجاد لخته خون در عروق را نیز افزایش می دهد و سکته های مغزی و قلبی را به همراه دارد. بنابراین به هیچ عنوان در گروه سنی بالای 50 سال نمی توانیم  و اجازه نداریم خودسرانه مکمل های آهن یا مولتی ویتامین را استفاده کنیم.

 

 

مولتی ویتامینها

باید به این موضوع دقت کنیم مکمل های مولتی ویتامینی که در بازار وجود دارد، برای سنین خاصی تعریف شده است و فقط باید براساس آن مصرف شود. همچنین مکمل های مخصوص دوران بارداری نیز با مکمل هایی که قبل از این ماه ها مصرف می شود، تفاوت دارد و باید براساس نیازهای خانم باردار تعیین شود.
لذا، مصرف هر یک از مکمل ها، در هر سنی بهتر است براساس نظر متخصص تغذیه یا پزشک معالج باشد تا مشکلی برای فرد ایجاد نکند. به عنوان مثال، خیلی از مکمل های تغذیه ای و ویتامینی در جذب و عملکرد داروها اختلال ایجاد می کند بخصوص سالمندان که از داروهای متفاوتی استفاده می کنند، باید این موضوع را در نظر داشته باشند.


باید اگاه باشیم که همیشه مکمل های غذایی چاق تان نمی کند
 بسیاری از افراد، نگران مصرف ویتامین ها و املاح هستند و تصور می کنند این مواد موجب افزایش وزن شان می شود. در صورتی که هیچ مکمل ویتامین یا املاحی نداریم که حاوی کالری باشد. بنابراین مکمل های غذایی نمی تواند موجب افزایش وزن و چاقی شود. اما آنطور که ثابت شده، بعضی از مکمل ها مانند روی یا مکمل هایی که حاوی ویتامین های ب هستند می تواند اشتهای فرد را بیشتر کند که البته برای همه افراد نیز چنین وضعی ایجاد نخواهد شد.
در این مواقع، متخصصان تغذیه نکات مورد نیاز را با فرد در میان می گذارند تا در صورت افزایش اشتها، با مصرف سبزیجات و مواد غذایی مناسب، قبل از وعده های اصلی غذائی این حالت را جبران کنند. همچنین برای افرادی که دچار کم خونی و فقر آهن هستند نیز به دلیل این که کم خونی و فقر آهن موجب بی اشتهایی می شود، با شروع درمان، اشتها به حالت قبل برمی گردد.


عوارض مکمل ها
در طی یک دهه‌ی گذشته عوارض بیشتری از مصرف داروهای گیاهی و مکمل‌های غذایی گزارش شده است  و پیش‌آگهی بدتری مشاهده شده است . امروزه حدود۵۰درصد مردم آمریکا مکمل‌های غذایی گیاهی مصرف می نمایند. علاوه ‌بر‌این هنوز کنترل محکمی برای این ترکیبات مثل داروهای شیمیائی اعمال نمی‌گردد  . 
مقایسه‌ی عوارض کبدی ناشی‌از این ترکیبات در‌مقایسه با عوارض کبدی داروهای رایج توسط محققان در شبکه‌ی اطلاعاتی مربوط به عوارض کبدی داروها به ثبت رسیده است..
نتایج بررسی‌های مختلف  نشان می‌دهد  که به‌طور واضحی صدمات کبدی ناشی از مکمل‌های گیاهی در طی یک دهه‌ی گذشته افزایش داشته  و علاوه‌ بر آن استفاده از مکمل‌های گیاهی غیربدن‌ساز عواقب کبدی  وخیم‌تری نسبت به مکمل‌های گیاهی بدن‌ساز و مکمل‌های داروئی رایج داشته‌اند.


دکتر سید مرتضی صفوی
متخصص تغذیه
دانشیار گروه تغذیه بالینی
دانشکده تغذیه و علوم غذائی
دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
مدیر عامل شهرک سلامت اصفهان
بزرگترین شهرک سلامت خاورمیانه 

 

مطالب مرتبط:


۲۲ آذر ۱۳۹۶ ۱۰:۳۷
تعداد بازدید : ۱,۶۱۹
کد خبر : ۷,۷۷۳

نظرات بینندگان


نام را وارد کنید
پست الکترونیک را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید