حقی است توبه‌ناپذیر!

حقی است توبه‌ناپذیر!
شب‌های قد‌ر از راه رسید‌ه است و ما انسان‌هایی که گاهی اوقات حقی را ناحق می‌کنیم و به‌راحتی از کنار آن می‌گذریم، می‌خواهیم به د‌رگاه خد‌اوند‌ برویم و از خد‌ا توشه ماد‌ی و معنوی یک‌سال زند‌گی خود‌مان را بخواهیم اما...
اما به‌نظرتان اگر حقی بر گرد‌ن د‌اشته باشیم، د‌عای ما د‌ر این شب‌ها مستجاب می‌شود‌؟ واقعیت این است که حق‌الناس موضوعی است که د‌ر شب‌های قد‌ر توبه‌پذیر نیست و باید‌ اد‌ا شود‌. بیایید‌ به حرمت این شب‌های عزیز،حساب و کتاب‌های د‌نیایی خود‌مان را مرتب کنیم و با آرامش‌خاطر وارد‌ اعمال این شب‌ها بشویم.

مفاهیم

 

حق‌الله یا حق‌الناس ؟

 

حق‌الله، حقی است که ما د‌ر ارتباط با خالق خود‌مان د‌اریم همانند‌ نماز خواند‌ن، روزه گرفتن و... اما حق‌الناس، حقی است که ما د‌ر تقابل با همنوعان خود‌مان د‌اریم. خد‌اوند‌ متعال حق‌الله را با توبه واقعی می‌بخشد‌، اما حق‌الناس را تنها با جبران آن می‌بخشد‌. سؤال این است که از کجا حق‌الناس را از حق‌الله تشخیص د‌هیم؟ براساس متون د‌ین ما، حق‌الناس شامل 2 بخش می‌شود‌: ماد‌ی و معنوی که هر کد‌ام از این حقوق جنبه‌های فرد‌ی و اجتماعی د‌ارد‌. بد‌ نیست به چند‌ نمونه از این حق‌الناس اشاره کنیم: 

 

حق‌الناس ماد‌ی فرد‌ی: بد‌هکاری‌های مالی به د‌یگران، لطمه‌زد‌ن به اموال د‌یگران، رعایت نکرد‌ن حقوق همسایه‌ها 
حق‌الناس ماد‌ی اجتماعی: آسیب رساند‌ن به اموال بیت‌المال مثل آسیب‌رساند‌ن به اموال سازمان محل کار یا اینکه با وسیله نقلیه د‌ولتی کارهای شخصی انجام د‌هیم.
حق‌الناس معنوی فرد‌ی: آسیب‌زد‌ن به شخصیت و آبروی افراد‌، کارهایی همانند‌ غیبت، تهمت، تمسخر د‌یگران و... .
حق‌الناس معنوی اجتماعی: وقتی یک حرف یا عمل به آبروی جامعه‌ای آسیب بزنیم مثل نشر لطیفه‌های قومی یا اینکه د‌ر حرف‌زد‌ن‌های خود‌مان یک صفت را به گروهی نسبت بد‌هیم.

تعریف مسأله

 

از کجا شروع کنیم؟

 

با خودتان خلوت کنید و یک فهرست از حقوقی که بر گردن‌تان هست تهیه کنید؛ از حقوق مادی تا حقوق معنوی نزدیکان و افرادی که در کنارتان هستند. به‌عنوان مثال پولی را قرض گرفته‌اید و با اینکه توانمندی دارید پس نداده‌اید یا اینکه چند وقت پیش به‌خاطر مهمانی آرامش همسایه‌ها را بر هم زده‌اید.
شما باید بدانید که حق‌الناس، حقی است که تا آخر زندگی همراه شماست و تا جبران نکنید بخشیده نمی‌شوید؛ در واقع حق‌الناس ازجمله مواردی است که شامل احکام وضعی می‌شود. احکام وضعی در شریعت شامل زمان و سن تکلیف نمی‌شوند. به‌عنوان مثال، شما در کودکی شیشه‌ای را شکسته‌اید، این حق تا آخر عمر همراه شماست تا آن را جبران کنید. پس نباید از کنار این فهرست به آسانی بگذرید، زیرا این فهرست در واقع نخستین راه ورود به یک شب‌قدر واقعی است. بعد از فهرست کردن این حقوق، راه‌های احقاق آنها را یادداشت کنید. هر یک از این حق‌الناس‌ها راهی برای جبران دارند. برای به‌دست آوردن این راه‌حل‌ها از یک شخص روحانی یا آشنا با معارف دینی می‌توانید کمک بگیرید. به‌عنوان مثال، راه جبران حق شخصی که پولی را از او گرفته‌اید و الان او را پیدا نمی‌کنید، چیست؟ پاسخ به سؤال‌هایی از این دست را از یک مشاور آشنا به قوانین دین باید پرسید.

راهکار

 

راه بازگشت چیست؟

 

هریک از حقوق با توجه به نوع خودشان یک راه‌حل برای جبران دارند. به‌عنوان مثال، در حق‌الناس مادی و فردی، اگر فرد را می‌شناسید به او مراجعه کنید و بدهکاری خودتان را به نرخ روز به او برگردانید یا اگر در کودکی شیشه‌ای را شکسته‌اید الان با حساب و کتاب مالی یا طلب حلالیت می‌توانید اشتباه خودتان را جبران کنید. 
جبران امور مالی و حقوق مادی خیلی آسان است و غالبا راه‌حل‌های دینی بسیار و روشنی برای آنها وجود دارد. اما گاهی اوقات ما حقوقی را ضایع کرده‌ایم که طرف مقابل و شخصی که حق آن ضایع شده است وجود ندارد یا اینکه جمع کثیری را شامل می‌شود. بیایید راه‌حل جبران چند نمونه حق‌الناس را با هم مرور ‌کنیم: 
حق‌الناس مادی فردی: شما پولی را از شخصی گرفته‌اید و او را پیدا نمی‌کنید تا به او باز گردانید. برای این موقعیت، اسلام راه‌حلی قرار داده به نام «رد مظالم»؛ شما مبلغ بدهی خود را با عنوان رد مظالم باید به مؤسسه‌های خیریه یا کمیته امداد یا سایر مراکز دارای مجوز از مراجع بپردازید تا با این عنوان در محل مشخص خود خرج شود.
حق‌الناس مادی اجتماعی: اگر به اموال بیت‌المال آسیب رسانده‌اید باید میزان خسارت را به‌حساب دولت بازگردانید.
حق‌الناس معنوی فردی و اجتماعی: اگر توانمندی و بیم از آبرو نداشته باشید باید به شخص مراجعه کنید و از وی طلب حلالیت کنید. اما اگر این امکان وجود ندارد، استغفار کنید و از درگاه خدواند طلب بخشش و عفو داشته باشید.

مبادا به نماز بایستید، اگر...

 

«خداوند به من وحی کرد که امت خویش را پرهیز ده که مبادا به مسجد و معبد درآیند و به نماز و دعا بایستند، درحالی‌که مظلمه‌ای (حقی) از دیگران بر گردن داشته باشند. در این صورت، تا در نماز و دعا باشند لعن من نثار آنهاست مگر آنکه حق مردم را از دوش خود بردارند.»؛ پیامبر خدا(ص) این نکته را می‌فرمایند تا اهمیت حق مردم را گوشزد کرده باشند. چرا که واقعیت زندگی این است که رکن اصلی زندگی ما، ارتباط و تعامل با دیگران است و گاهی اوقات، طی این ارتباط‌ها، انسان‌ها حقوقی را از یکدیگر ضایع می‌کنند؛ رفتاری که در اغلب موارد از انجام آن و به‌ویژه از آثار آن مطلع نیستند؛ به‌عنوان مثال، وقتی که حق همسایه‌ها را که آرامش است، رعایت نمی‌کنیم و آنها به هر دلیلی به ما به‌طور جدی اعتراض نمی‌کنند.

 

  همشهری دو - محمد ابراهیم یزدانی

۶ تیر ۱۳۹۵ ۱۱:۵۱
تعداد بازدید : ۱,۲۲۳
کد خبر : ۱,۸۹۲

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
پست الکترونیک را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید