ازدیاد گیاهان

ازدیاد گیاهان
ازدیاد عبارت است از افزایش در تعداد گیاهان با استفاده از کاشت بذر، قلمه، ریشه، برگ، ساقه زیرزمینی، پاجوش یاپاگیاه، تنه جوش، پیاز و بالاخره خوابانیدن گیاه به روشهای مختلف.
کشت بذر

 

متداولترین را ه تکثیر، کشت بذر می باشد. بسیاری ازگیاهان با این روش تکثیر می شوند، ولی باید بدانید امکان دارد گیاهان به وجود آمده از بذر، کاملا شبیه به پایه مادری خود نبوده و تنها از نظر ظاهر، نزدیک به گیاه مادری باشند. گیاهانی که از کاشت بذر به وجود می آیند ، معمولا بلند تر از گیاهان تکثیر شده از طریق قلمه هستند.
وسیله مناسب برای بذر کاری، سینی بذر کاری یا نیم گلدان است. سینی بذرکاری یا نیم گلدان را از کمپوست مخصوص بذر یا قلمه پرکرده و سطح آن را صاف کنید. ازفشردن خاک، خصوصا زمانی که از کمپوست با پایه پیت استفاده می کنید، خودداری نمائید.برای کاشت بذرهای ریز مانند بذر بگونیا و اسپور سرخس، باید ابتدا سطح خاک را به وسیله مه پاش مرطوب کنید یا سینی یا نیم گلدان محتوی بذر را در ظرف آبی قرار داده، تا رطوبت لازم رابه دست آورد و تا زمانی که آب درسطح گلدان ظاهر نشده به این کار ادامه دهید و اجازه ندهید که سطح آب به طور کامل از سطح کمپوست بالاتر بیاید. بذرهای ریز باید به صورت تنک و زیگزاگ کشت شوند. قبل از کاشت بذرهای درشت آنها را در آب خیسانده و سپس به خاک انتقال دهید، سپس با مقدار کمی خاک روی آنها را پوشانده و به آرامی با آب پاشهای کوچک آبیاری کنید. البته مراقب باشید که خاک روی بذر کنار نرفته وبذرها معلوم نشوند. آبیاری بعدی ممکن است بوسیله فرو بردن جزئی در آب و یا بوسیله آب پاش خوب یا مه پاش دستی مناسب صورت گیرد که در هر حال سطح آب قابل کنترل خواهد بود.
    قلمه
عبارت است از ساقه، برگ و یا ریشه که از گیاه مادری جدا شده ودر شرایطی نگهداری می گردد که در آن ریشه زایی صورت میگیرد که خود انواع مختلف دارد.  
روشهای مختلف قلمه زنی
قلمه ها بر حسب مورد می تواند به صورتهای خشبی (چوبی) ، نیمه خشبی و علفی (سبز) ، قلمه برگ ، قلمه ریشه تهیه شوند:
قلمه علفی:این قلمه ها از شاخه های علفی و در حال رشد بطول 15 - 10 سانتیمتر برداشته می شوند و با نگهداری چند برگ جوان ( برگ 3 - 2 ) در بسترهای مناسب مانند شسته پاپیت - پرلیت انجام می شود. شرط موفقیت در قلمه های علفی آلوده نشدن آنها به امراض قارچی و حفظ رطوبت طبیعی با استفاده از نایلون یا شیشه روی آنها و نیز رساندن نور کافی به قلمه ها جهت انجام فتوسنتز و تامین مواد غذایی از طریق فتوسنتز توسط برگهای نگهداری شده می باشد. مانند شمعدانی ، داودی ، میخک و …

 

 

 

 

 

 
قلمه نیمه خشبی یا نیمه سخت:در قلمه های نیمه خشبی وجود برگ همیشه ضروری نیست ولی نگه داشتن یک یا دو برگ کامل و یا نصف پهنک جهت ریشه زایی کمک می کند. در هر موقع از سال می توان این نوع قلمه را گرفت ولی اکثرا در اواخر بهار که شرایط برای ریشه دار کردن قلمه ها مساعد است. مانند داودی ، ختمی چینی ، زیتون ، مرکبات ، برگ نو و …

 

 

 

قلمه خشبی یا سخت:زمان برداشت این قلمه ها بعد از برگ ریزان و قبل از سبزشدن جوانه های گیاه مادری در زمستان و از شاخه های فصل جاری گرفته می شود ولی این کار نباید دیرتر از وسط زمستان انجام گیرد. در حالیکه قلمه زنی زودتر انجام گیرد، بخاطر وجود خواب در جوانه ها مخصوصا در مورد گیاهان مناطق سردسیری و معتدله امکان جوانه زنی و ریشه زایی وجود نخواهد داشت. قلمه های خشبی بطول 50 سانتیمتر گرفته می شوند و پس از ضدعفونی با قارچ کشها در کیسه های نایلونی نسبتا ضخیم با چند سوراخ در زیر ماسه شسته نگه داری می شوند. مانند قلمه گیری انگور.

 

 

 

 

 

قلمه برگ:بعضی از گیاهان را از طریق قلمه برگ می توان تکثیر کرد. این نوع گیاهان استعداد تولید جوانه ها و ریشه های اتفاقی را در برگهای خود دارند و از این خاصیت استفاده نموده و برگهای آنها را با دمبرگ و پهنک برگ در بستر مرطوب و هوای مرطوب قرار می دهند. مانند بنفشه آفریقایی ، بگونیارکس ، سانسوریا.

 

 

 

 

 
قلمه ریشه:بعضی از گیاهان در روی ریشه های خود تولید جوانه های اتفاقی می نمایند که با بهره گیری از این خاصیت اقدام به ازدیاد از طریق قلمه ریشه می گردد. لازم به یادآوری است که کلیه گیاهانی که استعداد پاجوش دادن را دارند امکان قلمه ریشه را نیز دارند مانند شقایق.
 

 

عوامل موثر محیطی در ریشه زایی قلمه ها

•رطوبت: عاملی است که ظهور و رشد ریشه ها بوجود آن بستگی دارد.
•تهویه: شرط اساسی تشکیل ریشه در قلمه ها بوده و این مسئله نقش اکسیژن را در ریشه زایی روشن می نماید.
•نور شدید و روزهای بلند: به جهت افزایش شدت فتوسنتزی ریشه زایی قلمه ها را تحریک می کند.
•دما: در دمای 25 درجه سانتیگراد تشکیل ریشه های قلمه ها تشدید می شود.
•قندها: قدرت ریشه زایی قلمه ها را افزایش می دهد.
•عنصر B (بر): ریشه زایی قلمه ها را تحریک می کند.
حالت فیزیولوژیکی قلمه ها
•قلمه های علفی بهتر از قلمه های خشبی ریشه دار می شوند.
•قدرت ریشه زایی قلمه های تهیه شده از نهال صغیر به مراتب بیشتر از قلمه های تهیه شده از نهال بالغ است.
•وجود جوانه سالم و دور بودن جوانه از محل ریشه زایی اثر مساعدی در ریشه زایی دارد.
•آلوده بودن عضو مورد تکثیر به امراض ویروسی همواره نتیجه منفی روی ریشه زایی دارد.
•قلمه هایی که از شاخه های نزدیک ریشه گرفته می شوند، استعداد ریشه زایی بیشتری دارند.
•سالم بودن قلمه از نطر سرمازدگی ضروری است.
•ذخایر هیدراتهای کربن و خشبی شدن برای قلمه های خشبی عوامل مساعدی در ریشه زایی است.
•اگر در موقع گل دادن گیاه از گیاه قلمه گرفته شود، ریشه زایی آن قلمه ها حداقل خواهد بود.


 تقسیم بوته  :گیاهانی مانند مارانتا و کلروفیتوم بدین طریق ازدیاد می یابند،پس از بیرون آوردن گیاه از گلدان با یک چاقوی تیز بوته را به چندین قسمت تقسیم نموده بطوری که هر قسمت دارای مقداری ریشه باشد و بتواند به عنوان گیاهی مستقل به زندگی خود ادامه دهد.   

 

 

 

 

 
پاجوش یا پاگیاه:  در نقاط گوناگون ریشه گیاهانی مانند (آناناس)و (گازمانیا) جوانه هایی ایجاد می گردد که پس از رشد به صورت گیاههای کوچک در اطراف گیاه مادری سر از خاک بیرون آورده و با خارج نمودن آنها وبعضا" با مقداری ریشه قدیمی و مادری می توانند گیاهان جدیدی را در گلدانهای جدید بوجود بیاورند.  

 

 

 

 

 
 ساقه رونده : عبارت است از ساقه باریکی که از یک گیاه مادری بر روی سطح خاک گسترش می یابد جهت ازدیاد میتوان گلدانهای کوچکی تهیه و در کنار گلدان مادری قرار داد و سپس ساقه های رونده را در گلدان کنار گلدان مادری کاشت نمود و پس از شروع رشد در آنها گیاهک را از مادر جدا کرد.

 

 

 

 

 

 
   ساقه زیرزمینی یاریزوم : ساقه ای است که در زیر خاک و یا در سطح گلدان بطور افقی روییده و یا بیرون آوردن آنها و کاشت در گلدانهای جدید ازدیاد می یابند.