سیکاس
نام علمی: Cycas revolute نام خانواده: Cycadaceae خانواده سیکاس شامل ۱۰ جنس و ۷۶ گونه می باشد. اگر چه برخی از گیاهشناسان این خانواده را جزو بازدانگان حقیقی محسوب می کنند ولی بعلت دارا بودن برخی از خصوصیت سرخس ها در گروه حد واسط سرخس ها و گیاهان دانه دار قرار می گیرند. جنس سیکاس دارای ۸ گونه می باشد که گونه معروف این جنس Cycas revolute است.
خاستگاه سیکاس

 

 این گیاه از گیاهان قدیمی دوره مزوزوئیک است. سیکادها در طی ۲۰۰ میلیون سال گذشته تغییر جزئی کرده اند. زادگاه اصلی آن چین و ژاپن می باشد. همچنین در سواحل مدیترانه و جنوب آفریقا نیز مشاهده شده است.
ویژگی های ظاهری
 این گیاه با ظاهری بوته ای، شامل یک تنه راست و مستقیم است که بسته به سن آن بین یک تا دوازده اینچ قطر دارد و ارتفاع آن از ۲۰۰ میلیمتر تا ۹ متر گزارش شده است. بالای ساقه برگهای سوزنی و پر مانند با طرح دایره ای دیده می شود.
شرایط محیطی رشد و نمو:
عادت پذیری وسیع این گیاهان از خصوصیات خاص آنهاست و دامنه تغییرات حرارتی ۱۵ تا ۱۱۰ درجه فارنهایت رشد می کنند. روشنایی کامل خورشید یا نور داخل منزل را می پذیرند.
نور
 در نور کامل خورشید رشد می کنند ولی به سایه بیرون از خانه یا در محیط خانه که نور مصنوعی می باشد یا چند سانتیمتر در صبح نور خورشید باشد، عادت پذیر هستند، رشد کندی دارند. آفتاب مستقیم وسط روز دارای بیشترین شدت نور می باشد و باعث سوختن و زرد شدن برگها می شود. به این دلیل معمولا سیکاس را جایی می کارند که از سایه انداز گیاه بزرگتری در برابر آفتاب شدید وسط روز در امان بماند. بنابراین آفتاب مستقیم در سایر ساعات روز بر زیبایی گیاه می افزاید و برگهای سبز پر رنگ مربوط به سیکاسهایی است که از تابش مستقیم در ساعات وسط روز در امان بوده اند.
دما
 پاگیاه سیکاس در برابر سرما و یخبندان بسیار مقاوم است ولی مقاومت برگها بسیار کم است و از آنجایی که تمام زیبایی سیکاس به برگهایش بستگی دارد، در شبهای یخبندان برگهایش را دور هم جمع کرده و بر روی آن یک کیسه یا پلاستیک می کشند. زیرا در غیر اینصورت در بهار برگهای زردی خواهیم داشت و تا روئیدن برگهای جدید و سالم باید انتظاری طولانی کشید.
رطوبت و آبیاری
 در مناطق گرم و مرطوب این گیاه بهترین رشد را خواهد داشت. در بهار و تابستان که زمان برگ دهی گیاه می باشد هر روز به آبیاری نیاز دارد ولی در پاییز و زمستان که میزان بارندگی زیاد و نیاز آبی گیاه کم می شود به آبیاری بسیار جزئی نیازمند می شود.(هفته ای یکبار)

تغذیه
 ازت – فسفر- پتاس و کودهای آهن دار
 بسته به شروع فصل گرم که در آن گیاه نیز به رشد رویشی خود را آغاز می کند یعنی از اواخر اردیبهشت تا اواخر شهریور برای سبز تر شدن برگ ها و افزایش تعداد دفعات برگ دهی در آن سال از کودهای ازته و اوره هر ۱۵ روز یکبار استفاده می شود. هر قدر کوددهی با دقت و نظم بیشتری صورت گیرد، برگ ها از کیفیت بالاتر برخوردار خواهند بود. باید به این نکته توجه کرد که دادن کود ازته اضافه به نیاز گیاه منجر به سوختن و زرد شدن برگ های آن می شود. با شروع فصل سرما که گیاه شروع به ذخیره سازی می کند از کود های فسفر و پتاس استفاده می شود. در مناطق پر باران در اواخر اسفند در طی سه الی چهار مرحله به فاصله هر ده روز یکبار از کود های آهن و فسفر برای کمک به جذب آهن استفاده می شود تا کمبود آهن خاک جبران شود.
خاک
 بایستی دارای زهکش خوب باشد و از نظر هوموس غنی باشد. بوته ها باید کمی بالاتر از سطح خاک باشد تا پس از آبدهی، آب را در خود نگه ندارد. این گیاه خاک نسبتا سنگین و اسید را می پسندد. و ترکیب خاک مناسب برای آن شامل یک چهارم خاک رس ، یک چهارم ماسه ، یک چهارم خاک برگ جنگل و یک چهارم ضایعات برگ چای برای ایجاد PH پایین تر از ۷ و اسید می باشد. در صورتیکه تمام فضای گلدان از ریشه پر شده باشد باید تعویض گلدان انجام شود. به این صورت که ریشه را همراه با خاک دورش وارد گلدان بزرگتر نموده و با خاک کافی پر می کنیم.
جابجایی سیکاس ها
 انتقال و جابجایی سیکاس ها می تواند موفقیت آمیز باشد به شرطی که چند نکته مهم رعایت شود. ساگوها را در زمستان یا اوایل بهار، وقتیکه هنوز فعالیت رشدی خود را شروع نکرده اند باید انتقال داد. ابتدا همه برگها را به جز برگهای بالایی را ببرید. در زمان جابجایی تعدادی از ریشه ها صدمه می بیند بنابراین بایستی مقداری از برگ ها را کاهش داد. سپس آنرا در یک چاله از پیش حفر شده برده و طوریکه یک سوم پیاز آن از خاک بیرون باشد می کاریم. سپس چاله را با مخلوطی از یک دوم پیت ماس و یک دوم خاک باغچه پر کنید. وقتیکه خاک تقریبا خشک شد، آبیاری کنید. اگر نقل و انتقال موفقیت آمیز بود، برگ های جدید تا تابستان ظاهر می شود. اغلب یکسان برای فعالیت سیکاس ها به طول می انجامد تا رشد معمولی خود را از سر بگیرند.
ویژگی های زایشی
 گیاهی دو پایه است. گل نر در انتهای ساقه و بین برگ قرار گرفته، گرز مانند و پوشیده از فلس است. و دستگاه زایای ماده کاملا متفاوت بوده و شبیه برگ های مرکب کوچکی است. دانه این گیاه شفت مانند است و اندازه آن به بزرگی یک آلو است.

سیستم های ازدیادی
 ۱. بذر
 ۲. پاگیاه
 ۳. کشت بافت
 ۴. قلمه برگی
 تکثیر از طریق بذر
 در اواخر بهار سیکاس نر تولید مخروط طلایی رنگ شبیه به یک مخروط کاج که خیلی بزرگ تر از آن می باشد را می کند که ممکن است دو فوت بلندی داشته باشد. بوته ماده تولید گل بسیار بزرگ طلایی رنگ می کند که وقتی بارور شد به آهستگی باز می شود سپس بسته شده و در صورتیکه گرده افشانی با موفقیت صورت گرفته باشد، شروع به تولید بذر می کند. ساگوهای بالغ هر ساله تولید گل نمی کنند، بلکه هر ۲ یا ۳ سال یکبار این رویداد رخ می دهد و در بهار تولید برگ های جدید می کنند. اکثر ساگوها (نام دیگر سیکاس، نخل ساگو می باشد) بایستی حداقل ۱۲ تا ۱۵ سال قبل از آنکه بالغ شوند و گل بدهند عمر داشته باشند.
سیکاد ها در زیستگاه طبیعی و بومی خود توسط باد و حشرات گرده افشانی می شوند. ولی در کشت و کار آنها در باغ و فضای سبز برای تولید بذر قابل رویش و دارای قوه نامیه بایستی به طور مصنوعی گرده افشانی شوند. تعدا بذرها را در هر بار گلدهی بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ عدد می باشد و قیمت هر بذر بین ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ تومان متغیر است. گل گیاه ماده به مدت ۱۵ روز باز می باشد که در ۳ روز اول آمادگی پذیرش گرده ها را دارد. گیاه نر را از جا درآورده و بر روی گل ماده می تکانیم. زمان گرده افشانی در ماه تیر است و بذرها ۴ ماه بعد در آبان آماده برداشت می باشند و از علائم آن نارنجی شدن و افتادن یکی دو تا از بذرها می باشد.
پوسته خارجی بذرها حاوی مواد روغنی است که باعث پوسیده شدن بذر می شود. به همین دلیل کاملا باید از بذرها پاک شود. برای اینکار چند روزی آن را در آب خیس داده، سپس با یک کاردک آن را می تراشند، بعد با ماسه و آب کاملا شست و شو می دهند تا ذره ای از این پوسته برای بذرها باقی نماند.
در مرحله بعد بذرها را زیر آفتاب خشک می کنند. بذرها در بهار باید به زمین منتقل شوند و گرنه پوسیده می شوند. قبل از اینکار بذر ها را در توری های مخصوصی در جایی سرد و خشک که هوا در آن جریان نداشته باشد آویزان می کنند تا پوسیده نشوند، زیرا بذرها احتیاج به یک دوره خواب در زمستان دارند. پوسته دوم این بذرها مثل گرد و بسیار سفت است که از تیمار اسید سولفوریک به مدت بسیار کوتاه استفاده می شود. همچنین در قسمت تحتانی بذر شکافی ایجاد می گردد تا سریعتر سبز شوند. بهترین نحوه کاشت، خوابانیدن بذر به پهلوست.
تکثیر از طریق پاگیاه
 پاگیاه ها توده های کوچکی هستند که در دل خاک یا قسمت های هوایی ساقه یا بدن گیاه مادر (چه گیاه نر چه ماده ) چسبیده اند و از آن تغذیه می کنند و هر سال بزرگ تر می شوند. پاگیاه ها از سن بلوغ به بعد تشکیل می شوند و به اصطلاح به آن بچه نیز گفته می شود. هر سیکاس می تواند در کل ۸ تا ۱۰ بچه بدهد.
پاگیاه ها گیاهان کاملی هستند ولی فاقد ریشه هستند. باید پاگیاه هایی را برای جدا کردن انتخاب نمود که پیازشان به اندازه یک گردو شده باشد وگرنه توانایی جذب آب و دوام آوردن جدا از گیاه مادر را نخواهد داشت. برای جداکردن پاگیاه خاک های اطراف پیاز را با احتیاط بر می دارند و بچه ها را یکی یکی جدا می کنند و اگر پاگیاه ها در قسمت های هوایی به ساقه متصل باشد به آرامی آنقدر آنرا به چپ و راست تکان داده تا جدا شود. هیچگونه زخمی بر روی آن دو نباید ایجاد شود.
زمان جداسازی پاگیاه
 اواسط بهار: بهترین زمان در فضای آزاد است. به دلیل گرما و نور کافی برای رشد و ریشه زایی، به همراه خاک سنگین و زهکشی بالا و آبیاری مناسب.
اوایل پاییز: بهترین زمان در گلخانه است. در غیر اینصورت بر اثر غرق آبی و عدم دمای کافی برای رشد و ریشه زایی گیاه هم می پوسد و هم در اثر عدم جذب مواد غذایی ضعیف شده و از بین می رود.
بچه شبیه گیاه مادری است بطوریکه گیاه ماده بچه ماده و گیاه نر، بچه نر تولید می کند.
تکثیر از طریق کاشت بافت
 اصول کاشت بافت گیاهی بسیار ساده است. در وهله اول باید بخشی از گیاه را که جدا کشت می کنیم از گیاه کامل و از رابطه درون اندامی، درون بافتی و درون سلولی اش جدا کرد. دوم باید شرایط محیطی مناسب را برای این بخش از گیاه فراهم کرد تا ظرفیت زایی یا القاء شده خود را ظاهر کند، به معنای دیگر یک محیط غذایی کامل و شرایط مناسب باید فراهم شود.
انواع مختلفی از کشت درون شیشه ای وجود دارد
 ۱. کشت گیاه کامل ۲. کشت جنین ۳. کشت اندام گیاهی(کاشت مریستم، نوک ساقه، پرچم، ریشه…) ۴. کشت کالوس ۵. کشت سلول ۶. کشت پروتوپلاست
 محیط کشت:آگار و MS و ۲.۴-D با پی اچ حدود ۵.۷ است درمورد سیکاس از کشت بافت رگبرگ ها استفاده می شود.
بیماری ها و آفات
قارچ: بیماری قارچی برگ را کاملا زرد و خشک می کند. برای بهبود از قارچ کش هایی چون زنب، مانکوزب و کاپتان استفاده کرد
شته سپردار
 شته ها بصورت لکه های بسیار ریز و قهوه ای در پشت برگ ها ظاهر می شوند که به سطح گیاه چسبیده و کلروفیل آن را می مکد و در همان قسمت ها زردی موضعی ایجاد می کند برای از بین بردن آنها از سمهای جذبی یا سیستمیک که توسط گیاه جذب شده و در شیره گیاهی جریان می یابد، باید استفاده کرد زیرا این شته ها بدلیل داشتن سپر در برابر سمهای تماسی از خود محافظت نموده و از بین نمی روند. بنابراین شته ها با مکیدن شیره گیاهی یکی یکی از پا درآمده و می میرند. از سم های مورداستفاده می توان متاسسیستوکس و اتیون با غلظت ۲ در ۱۰۰۰ را نام برد.
 
۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۵ ۱۵:۴۴
http://www.babolparks.ir/1753/ |
تعداد بازدید : ۲,۴۰۴
کد خبر : ۱,۱۲۲

نظرات بینندگان


نام را وارد کنید
پست الکترونیک را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید